Türk cazının ilk kadın seslerinden biri: Ayten Alpman

Devlet Tiyatroları müfettişi Fahrettin Alpman’ın kızı Alpman, 10 Ekim 1929’da, İstanbul’da dünyaya geldi. Kendisi küçükken, anne-babası ayrılan sanatçı, Nişantaşı Kız Lisesinde öğrenciyken tanıştığı İlham Gencer sayesinde müziğe ilgi duydu.

Önce İngilizce şarkılar söyleyen Alpman, üvey babasının işi sebebiyle gittikleri Malatya’da bir ay kaldıktan sonra, İstanbul’da yaşayan anneannesinin yanına taşındı.

Sanatçı, müziğe ilgisi nedeniyle dersleri kötüye gidince, Erenköy Kız Lisesine devam etti. Liseden mezun olduktan sonra İlham Gencer’in solistlik önerisiyle İstanbul Radyosu’nda program yapmaya başladı.

Arif Mardin’in yönlendirmesiyle caz şarkıları söyledi

Radyoda ilk kez “You Are Always In My Heart” adlı parçayı seslendiren Alpman, verdiği bir röportajda, o günleri şöyle anlatmıştı:

“İlham’la bağımız hiç kopmamıştı. O sıralarda, 1949’da İstanbul Radyosu açıldı. İlham geldi, ‘Radyoda bize 15 dakika verdiler. Her çarşamba iki parça çalacağız. İki parça da sen söyleyeceksin.’ dedi. Apar topar radyo programlarına başladık. Derken gençliğin sevgilisi olduk mu? O sıralar İstanbul’da hiç Türk şarkıcı yok. İlk kadın şarkıcı Sevinç Tevs’di. Ona çok özeniyordum. Arkadan Rüçhan Çamay çıktı. Ben üçüncüyüm.”

Ayten Alpman, sahneye ilk kez Taksim Belediye Gazinosu’nda düzenlenen bir tıp balosunda çıktı.

Arif Mardin’in yönlendirmesiyle caz şarkıları söyleyen sanatçı, profesyonel sahne çalışmasına ise 1952’de Yeşilköy Deniz Park Oteli’nde başladı, 3 ay sonra Kervansaray Gece Kulübü’ne geçti.

Sanatçının, 1953’te evlendiği ve 7 yıl evli kaldığı İlham Gencer’den Ayşe ve İlhan isimli iki çocuğu oldu.

Alpman, eşinin Çatı Gece Kulübü’nü kurmasının ardından orada sahne almaya başladı.

İsveç’te üç yıl şarkı söyledi

İlk plağı “Sayanora / Passion Flower”ı 1959’da yayınlayan Alpman, 1960’ta İlham Gencer’den ayrıldı. Müziğe İsmet Sıral Orkestrası ile devam eden sanatçı, 1963’te gittiği İsveç’te iki yıl Sıral ile bir yıl da başka bir caz orkestrasıyla sahne aldı. Ayten Alpman Türkiye’ye döndüğünde, caz yerine yabancı şarkılara Türkçe sözlü uyarlama modası başlamıştı.

Caz şarkıları söylemeyi bir süre daha sürdürse de Türkiye’de aranjman uyarlamalarının öncüsü Fecri Ebcioğlu’nun ısrarıyla bu furyaya uyan sanatçı, uyarlama eserlerin yer aldığı “İnan Bana/Ayrıldık Yalnızım” adlı 45’lik plağı 1967’de müzikseverlerle buluşturdu. Sezen Cumhur Önal ile birkaç 45’lik yapan Alpman’ın Ebcioğlu ile yaptığı “Sensiz Olmam” şarkısı büyük ilgi gördü. Sözlerini Fikret Şeneş’in yazdığı, Alpman’ın 1972’de seslendirdiği “Bir Başkadır Benim Memleketim” plağı ilgi görmedi.

Ancak şarkı, 1974’teki Kıbrıs Çıkartması’nda TRT’de çok sık çalınınca, yeniden 45’lik olarak piyasaya sürüldü ve büyük satış rakamlarına ulaştı. Mireille Mathieu’nun Fransızca seslendirdiği eser, Alpman’la özdeşleşti.

İki filmde rol aldı

Ünlü sanatçı, 1953’te “Aşk Izdırabtır” ve 1974’te “Tek Başına” adlı filmlerde rol aldı, “İstersen”, “Sensiz Olmam”, “Tek Başına”, “Yanımda Olsan”, “Ben Varım”, “Ben Böyleyim” ve “Yaz Yağmuru” isimli şarkılara imza attı.

İki uzunçalar (longplay) da yapan Alpman, son profesyonel sahne çalışmasını 1990’da İstanbul Yeniköy Bilsak Kulübü’nde gerçekleştirdi.Sanatçı, akciğer yetmezliği nedeniyle 20 Nisan 2012’de 83 yaşında vefat etti.

 

 

 

Related Posts

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.